Preliminarni statistički podaci pokazuju napredak, ali ukazuju i na disparitete i potrebu da se uvedu mere koje su posebno usmerene na najugroženiju i socijalno isključenu decu

Beograd, 14. jul 2011 – Preliminarni rezultati Istraživanja višestrukih pokazatelja stanja i položaja dece i žena u Srbiji (MICS4) ukazuju na vidljiv napredak u većini obasti, uključujući zdravlje dece i žena, rani razvoja deteta, obrazovanje. Poboljšanje je primetno i na nacionalnom nivou i među Romima koji žive u romskim naseljima, ali i dalje postoje dispariteti koji zahtevaju kontinuitet ulaganja i mere usmerene na najugroženiju decu.

„Podaci su neophodni da bi zemlja procenila u kojoj meri je uspela da obezbedi uslove koji su ključni za dobrobit majke i deteta. Nije dovoljno da imamo nacionalne proseke jer oni skrivaju činjenice o različitim osetljivim grupama. Ovi podaci jasno pokazuju da su inkluzivne mere usmerene na najsiromašniju i socijalno isključenu decu donele preko potrebne rezultate. Ali njihov položaj je i dalje ispod nacionalnog proseka, a ima i drugih oblasti koje upozoravaju da moramo da im u budućnosti posvetimo više pažnje. Upravo zato se nadam da će ovi dragoceni podaci biti široko korišćeni kako bi buduće politike i programi bili vođeni dokazima“, istakla je gospođa Judita Rajhenberg, direktorka UNICEF-a u Srbiji.

• Smrtnost dece: Smrtnost dece u romskim naseljima je prepolovljena u odnosu na period od pre pet godina. To je veliki napredak, ali je i dalje dva puta veća u odnosu na nacionalni prosek - 7 posto među opštom populacijom u odnosu na 14 posto u romskim naseljima kada su u pitanju odojčad, odnosno 8 nasuprot 15 posto za decu ispod 5 godina starosti.
• Zdravlje žena: Poboljšan je obuhvat pregleda žena tokom trudnoće, sa visokom stopom porođaja u zdravstvenim institucijama za žene starosti 15 do 49. godina.
• Zdravlje i ishrana dece: Broj dece u Srbiji koja zaostaju u rastu je u malom povećanju, što može biti posledica genetskih faktora kada se radi o umerenom zaostajanju, odnosno neodgovarajuće ishrane u dužem periodu ili hroničnih bolesti u slučajevima teškog zaostajanje u rastu. Procenat dece koja se isključivo doje u prvih šest meseci života se smanjio od 2005. godine. U romskim naseljima čak 40 posto dece do dve godine ne dobija mleko dva puta dnevno, što je neophodno za dobar razvoj.
• Predškolsko obrazovanje: Obuhvat dece uzrasta 3 do 5 godina predškolskim obrazovanjem je povećan u odnosu na raniji period. Ipak, i dalje samo 44 posto dece u Srbiji pohađa predškolske programe. A razlike su velike. Što je socijalni status viši, to je veći i procenat pohađanja vrtića. Kada su u pitanju siromašne porodice, procenat je polovina nacionalnog proseka, a za romsku decu je i dalje drastično nizak – samo 8 posto.
• Angažovanje odraslih: Odrasli su sada više angažovani u aktivnostima koje podstiču rani razvoj dece nego 2005. godine, a primetan je i povećan angažman očeva (čak 78 procenata).
• Dostupnost knjiga za decu: Tri četvrtine dece ispod pet godina života u Srbiji poseduje bar tri dečije knjige. Ali je veoma zabrinjavajuće da nekih 20 procenata domaćinstava sa decom mlađom od 5 godina nema ni jednu jedinu dečiju knjigu.

• Osnovno obrazovanje: Procenat romske dece školskog uzrasta koji trenutno pohađaju prvi razred porastao je za 25 procenata u poslednjih pet godina. Dispariteti između opšte populacije i najsiromašnije i romske dece su vidljivi u upisu i još više u pohađanju osnovne škole, kao i u procentu dece koja završavaju osnovnu školu.
• Rano stupanje u brak: Čak 14 procenata romskih devojaka starosti 15 do 19 godina stupa u brak ili bračnu zajednicu pre 15-te godine, a svaka treća rodi prvo dete pre punoletstva. Ovakva situacija se odražava i na pad pohađanja osnovnog obrazovanja među devojčicama iz romskih naselja koje uglavnom napuštaju školu oko 12-te godine.
• Kažnjavanje dece: Manje od 30 procenata dece u Srbiji se odgaja isključivo nenasilnim metodama. Ali, čak dve trećine dece starosti 2 do 14 godina je iskusilo neku vrstu psihološke agresije ili fizičkog nasilja, a ta pojava je još češća među decom iz romskih naselja.
• Prevencija HIV-a: Tri od četiri žene dobi 15 do 49 godina života u Srbiji znaju gde mogu da se testiraju na HIV, ali je povećanje malo (4 posto) u odnosu na 2005. godinu. Znanje o testiranju se povećalo za čak 8 posto među Romkinjama. Ali ukupan procenat žena koje se testiraju je jako nizak (10 posto).

„Ovo su neki od preliminarnih podataka dobijenih ovim istraživanjem koje je važan izvor podataka za praćenje stanja i položaja dece i žena u Srbiji. Istraživanje je urađeno 2010. godine na nacionalnom uzorku od 6,800 domaćinstava i 1,800 domaćinstava u romskim naseljima, i sadrži nove podatke i indikatore koji su nedostajali“, naglasio je prof. dr. Dragan Vukmirović, direktor Republičkog zavoda za statistiku.

O Istraživanju višestrukih pokazatelja stanja i položaja dece i žena (MICS)

MICS je globalno istraživanje koje se sprovodi svakih 5 godina od 1995-te i do sada je urađeno u 100 zemalja sveta. MICS4 obezbeđuje podatke koji se odnose na položaj i stavove dece i žena, kao i ključne indikatore koji prate razvoj zemalja prema Milenijumskim ciljevima razvoja i drugim nacionalnim i međunarodnim strategijama. Više informacija o globalnom MICS projektu možete naći na veb sajtu http://www.childinfo.org

Istraživanje u Srbiji su 2010. godine sproveli Republički zavod za statistiku Republike Srbije i Dečiji fond Ujedinjenih nacija (UNICEF). MICS podaci i baza podataka su od vitalnog značaja za Vladu Srbije za određivanje prioritetnih mera i ciljanih alokacija budžetskih sredstava.

Prezentaciju možete preuzeti ovde

Za dodatne informacije, molimo kontaktirajte:

UNICEF - Jadranka Milanović, predstavnica za odnose sa javnošću, tel. (011) 3602 100;
e-mail: jmilanovic@unicef.org

Republički zavod za statistiku - Sanja Aksentijević, Odeljenje za diseminaciju i odnose sa javnošću, tel: (011) 2401 284; e-mail: stat@stat.gov.rs